De Armeense genocide

…  /  Nederland  /  Nederlandse pers  /  1924–1940  /  Moderne volksverhuizing

Het Vaderland, 27 juli 1939
Bron: Delpher

Moderne volksverhuizing

Een oude methode tot "nationale zuivering" der grenzen

Alwyn Parker, oud-diplomaat en oud-bibliothecaris op het Foreign Office schrijft in een ingezonden stuk in de Times:

Niet minder dan zes maal heeft men tusschen 1659-1715 het beginsel van het zelfbestemmingsrecht gehuldigd door de inwoners van een belangrijk strategisch gebied, dat van bezitter veranderde, het recht te geven te kiezen tusschen loyale onderwerping aan het nieuwe gezag of vertrek met al hun goederen over de nieuwe grens.

De Führer – utile proposuit nobis exemplar – heeft thans groote autoriteit verleent aan een veel radicaler oplossing, welke voor Zuid Tirol werd aangenomen. Toch twijfelen wij er aan of een dergelijke voorbeeld aan de democratieën ter navolging mag worden aanbevolen. Niettemin zou menige grens thans zuiverder zijn (might have been tidied up) en zouden zekere conflicten, waarover thans veel gesproken wordt heel wat eenvoudiger lijken, wanneer Europa wilde terugkeeren tot de gemoedelijke procedure van tusschen 1659 en 1715.

Tot zoover de inzender in de Times. Zou de gemoedelijke procedure inderdaad nog kunnen worden toegepast? Het is thans niet meer zoo gemakkelijk te verhuizen. Veel onontgonnen bodem is er niet meer en wie geen boer is leeft dikwijls van een of andere onderneming, die niet zoo gemakkelijk verplaatst kan worden. In theorie heeft men trouwens de oude practijk van tusschen 1659 en 1715. In de voormalige Pruisische gedeelten van het nieuwe Polen b.v. heeft men de aldaar gevestigde Duitschers het recht gegeven voor de Duitsche nationaliteit te opteeren. Er is daaruit zeer veel menschelijk leed voortgekomen, maar geen verbetering van de Duitsche-Poolsche betrekkingen. De Grieken in Turkije zijn op brutaler wijze tot emigreeren gedwongen. Hier en daar hoort men wel eens met bewondering spreken over dit "zuiveringswerk" naar het beginsel der nationaliteit. Een democratisch schrijver als de Duitsche democraat en uitstekend historicus Veit Valentin, die thans te Londen doceert schrijft in zijn Weltgeschichte zelfs, dat deze bevolkingsruil een van de mooiste werken van den Volkenbond is geweest. Hoevelen van de tegen Turken geruilde Grieken zijn er echter niet op reis en in de barakken, waar zij tijdelijk in onder gebracht werden, aan besmettelijke ziekten gestorven. Het is daar een gruwelijke tragedie geweest. Ook de economische gevolgen zijn niet gelukkig, maar van politiek standpunt uit beschouwd, kon men het resultaat goed noemen. Turken en Grieken kunnen nu gemakkelijk samenwerken. Dit mag echter het menschelijk lijden niet doen vergeten. De Armeensche quaestie vormt nu immers ook geen moeilijkheid meer bij de samenwerking tusschen Ankara en de democratische mogendheden. Dat is prachtig, maar er zal toch niemand zijn die de methode, welke tegen de Armeniërs werd toegepast als zeer practisch zal aanbevelen?

Het toeval wil dat Parkers brief verschijnt op den dag dat Reuter ons over een dergelijk ruil- of emigratieplan in Ierland bericht. De Valera heeft namelijk gisteren sensatie verwekt in den Ierschen Deal, door te verklaren, dat men den vrede tusschen Engeland en Ierland wellicht 't beste zou kunnen herstellen door de ongeveer 80.000 Inwoners van Noord-Ierland die zich tegen de eenheid van het land verzetten, naar elders te doen verhuizen.

Is het zoo eenvoudig? Kan men Belfast zoo maar ineens verplaatsen?

Het zou nog wel meer moeilijkheden opleveren dan de overplaatsing van de 200.000 uit Zuid-Tyrol. Maar het feit, dat men dit laatste plan gaat verwezenlijken heeft de methode der landverhuizing in ieder geval weer actueel gemaakt. Zij zal wellicht nog een groote rol spelen bij het zoeken naar een oplossing van het nationaliteiten probleem.

Ook in de economie, die nu eenmaal in tal van landen een door de overheid gedirigeerde economie is geworden, zal massaverhuizing weer in eere komen. Maar dan geen verhuizing van individuen, zooals in den tijd van het liberalisme (de uittocht naar Amerika!) maar verplaatsing van menschengroepen. Het onderstaande bericht over Mexico vertoont al een dergelijke tendens.

Uit Los Angeles: Volgens mededeeling van den Mexicaanschen vice-minister van Buitenlandsche Zaken werkt Mexico thans aan een plan om 1.400.000 boerenarbeiders, die thans in de Ver. Staten wonen, naar hun land te doen terugkeeren. In de Noordelijke grensgebieden wordt land voor hen in gereedheid gebracht alwaar men uitgebreide streken door middel van bevloeiing geschikt wil maken voor katoenproductie. Reeds zijn 500 gezinnen uit Texas naar Mexico teruggekeerd. Elke man krijgt 25 acres land, het noodige zaad en gereedschap en een crediet van de staatslandbouwbank om hem over den eersten tijd tot het rijpen van den eersten katoenoogst heen te helpen. Alleen landbouwarbeiders of boeren worden voor het plan gebezigd. De terugkeer geschiedt volkomen vrijwillig.