De Armeense genocide

…  /  Nederland  /  Nederlandse pers  /  1878–1893  /  Uit Londen

Algemeen Handelsblad, 28 juni 1893
Bron: Delpher

Uit Londen

Londen, 26 Juni. (Part. corr.)

De Armenische quaestie – Cholera

De Engelschen betoonen steeds, om goede redenen, bijzonder veel belangstelling in Turksche zaken. Zoo kan men dan ook bijzonderheden omtrent de Armenische onlusten het best in Engelsche berichten vinden en als men het volgende verhaal mag gelooven dat de Standard bevat en hetwelk waarlijk denken doet aan de vervolgingen der eerste martelaars, dan is de geheele zoogenaamde "Armenische opstand" niets dan een uiting van geloofshaat.

Te Marsovan dan bestaat een Amerikaansch Christelijke School, het Anatolie-College genaamd. De gouverneur der stad, "een voormalige struikroover" uit Turkije, wist niets beters te doen om verder promotie te maken, dan deze school zooveel mogelijk tegen te werken. Twee van de ijverigste leeraars, de heeren Kagagan en prof. Thoumaïan (een inlandsch predikant) werden gevangen genomen, beschuldigd van het verspreiden van oproerige geschriften. Deze beschuldiging werd, in verband met het karakter der beide heeren, zoo ongerijmd geacht, dat men hun vrijlating terstond verwachtte. Dit geschiedde echter niet en brieven van de Amerikaansche zendelingen aan de regeering te Konstantinopel gingen onderweg verloren, daar er groote wanorde heerscht in hot land.

Een der gebouwen van de missie werd in brand gestoken door Mohammedanen. Toen bleek dat dit op last van den gouverneur geschied was, werd deze wel afgezet, maar tot hoofd der gendarmerie benoemd. De nieuwe gouverneur ging trouwens op denzelfden weg voort en wist, door pijniging van getuigen, vervalsching van documenten enz., eene zware beschuldiging tegen de beide leeraren op te bouwen.

Toen de heer Newberry, secretaris van legatie bij het Amerikaansche gezantschap te Konstantinopel, naar Marsovan kwam, werden de beide heeren met eenige andere christen-gevagenen overgebracht naar Charum. De sneeuw lag op de wegen, de gevangenen waren dun gekleed en in open wagens, zwaar geboeid, vervoerd. Vóór het vertrek sprak Thoumaïan op straat een gebed uit en deed dit zoo roerend dat zelfs Mohammedanen, dit hoorende, weenden.

Het proces begon en was van het begin af beslist. Men kent den uitslag: zware straffen vielen, zelfs werden 17 beschuldigden ter dood veroordeeld waaronder Thoumaïan en Kagagan. Deze laatste zegt in een brief dat niemand onder het talrijke publiek, dat de zittingen bijwoonde, niet overtuigd was van hun onschuld, dat een der rechters weigerde het vonnis te onderteekenen en dat dit uitgesproken werd met slechts 1 stem meerderheid.

In de Times schrijft de heer A. J. Arnold, secretaris van de Evangelical Allianee, een ingezonden stuk, waarin hij verzoekt dat dit machtige persorgaan zijn stem zal doen hooren tegen de vervolgingen die tegenwoordig weer zoo talrijk zijn; – in Perzië, waar een christen werd doodgeslagen, in Spanje waar de protestanten vervolgd worden, in Rusland waar de Stundisten zooveel te lijden hebben en nu weer in Armenië.

Indien de "Armenische opstand" of laat ons liever zeggen: de Armenische vervolgingen, in het vorige jaar had plaats gevonden zou daaraan zeker niet de verdiende aandacht zijn geschonken zooals nu. Toen was cholera het alles beheerschende onderwerp. Gelukkig heeft men zich daarover thans veel minder bezorgd te maken, hetgeen niet verhindert dat men hier althans, niet stil zit. Echter had een plan, dat men meende dat bestond, om namelijk een hospitaal voor cholera-lijders te maken in Upper Thames-Street, zeer veel verontrusting gebracht onder de bewoners van die buurt.

Nu is wel is waar gebleken dat men niet voornemens was, daar een cholera-hospitaal te bouwen maar een barak voor personen die in besmette plaatsen geweest zijn en dus afgezonderd moeten worden, maar dit neemt niet weg dat er heel veel kans is dat onder zulke personen een menigte choleragevallen zullen voorkomen en zoodat er eene gelegenheid tot verpleging bij de hand moet zijn.

Het British Medical Journal heeft niets tegen een cholera-hospitaal in een bewoonde buurt, omdat, volgens dit blad, gevaar voor besmetting niet ontstaat door de nabijheid van een hospitaal, wanneer dit volgens de eischen des tijds is ingericht, met goede ventilatie, verbranding der faeces in een crematorium, enz. Maar wel acht het blad het zeer gevaarlijk, zulk eene inrichting vlak bij de rivier te plaatsen.