De Armeense genocide

…  /  Nederland  /  Nederlandse pers  /  1905–1909  /  De aanslag te Konstantinopel

Algemeen Handelsblad, 22 juli 1905
Bron: Delpher

De aanslag te Konstantinopel

Omtrent den aanslag op Sultan Abdoel Hamid, gisteren bij het verlaten van de moskee gepleegd, waarbij volgens de telegrammen in ons Ochtendblad een groot aantal omstanders gedood werd, schrijft de Köln. Zeit. de volgende bijzonderheden:

"Iederen Vrijdag heeft met veel pracht en praal de plechtige optocht plaats van den hofstoet des Sultans tot het houden van het middaggebed in de mooie witte moskee, gelegen aan de buitenzijde van den hoogen muur, die Yildispaleis omringt. Alleen bij deze gelegenheid verlaat de Sultan zijn kleine wereld binnen den beschermenden muurring. De religieuse voorschriften eischen namelijk dat hij des Vrijdags zijn middaggebed houdt in een moskee die ook voor het volk openstaat, en wanneer hij daar niet verscheen zouden de geloovigen meenen dat hij door ziekte, gevangenschap of dood in de uitoefening van dezen heiligen plicht verhinderd werd. Het is gebeurd, dat een Sultan zicb stervende in het zadel liet tillen om naar de moskee te gaan, en dat hij op den terugweg den geest gaf. Ook Sultan Abdoel Hamid heeft zich in dit godsdienstige gebruik moeten schikken, in weerwil van de gestadige vrees voor zijn leven die al zijn daden beïnvloedt. Doch alle wegen van de hooge poort in de muur tot aan de moskee worden steeds door een sterke militaire macht bezet gehouden, en onder de weinige Muzelmannen aan wie wordt toegestaan tot aan de rijen der soldaten te naderen sluipen vele geheime politiemannen rond. Ook de vreemdelingen die door middel hunner diplomatieke vertegenwoordigers de veelbegeerde toestemming gekregen hebben het kleurrijke schouwspel bij te wonen, staan onder strenge controle. Vroeger hielden ze bij deze gelegenheid verblijf in een klein huisje van een verdieping, en wie op het consulaat een toegangskaart gekregen had mocht onder een groepje boomen naast dat huisje toezien hoe de stoet voorbijtrok. De overmoedige opmerking evenwel van een Fransche actrice, die erop wees hoe gemakkelijk het was van deze plaats een bom te werpen, bracht een nieuwen aanval van vrees in Yildiz Kiosk te weeg, en op zekeren nacht verdween het gebouwtje, terwijl sedert dien de toelating van vreemdelingen buitengewoon bemoeilijkt werd. Slechts zij die door den gezant van hun land als ongevaarlijk worden aangewezen krijgen vergunning het schouwspel bij te wonen."

"Wie de bom geworpen heeft is uit de korte telegrammen nog niet op te maken. Men moet daarom het oordeel over de gronden van den aanslag opschorten, tot nadere bijzonderheden bekend zijn. Wie echter de merkwaardige toestanden kent, die in Yildiz Kiosk heerschen, moet reeds nu aannemen, dat de heillooze invloed, die een zekere groep aan het hof uitoefent, hierdoor slechts kan worden versterkt. Zij vindt haar grootsten steun daarin, dat ze den Sultan steeds voorhoudt welke gevaren hem bedreigen, en dat slechts haar trouw en voortdurende waakzaamheid hem het leven verzekeren. Bij het groote wantrouwen, dat den Sultan vervult, doordat hij bij zijn troonsbestijging gezien heeft hoe spoedig een heerscher in Konstantinopel kan worden afgezet, is hij meer en meer toegankelijk voor dergelijke inblazingen, en die ze hem toevoegen worden met waardigheden, ridderorden en geldsommen overladen. Reeds dikwijls zijn slechts daardoor besluiten te verklaren geweest, die met de verstandige diplomatie van Abdoel Hamid in tegenspraak waren en het geheele inwendige leven van den Staat lijdt ernstig onder de gevolgen van het spionnage-stelsel, dat van dezen angst van den heerscher het natuurlijk gevolg is."