Pers

De vervolging van Armeniërs tijdens de nadagen van het Ottomaanse Rijk kreeg in de hele westerse wereld aandacht. Er zijn tussen de verschillende landen geen significante verschillen in de feitelijke berichtgeving, die voor het overgrote deel gebaseerd was op dezelfde primaire bronnen. Destijds was er een veel kleiner mondiaal netwerk van journalisten, een deel van de berichten over de vervolgingen kwam van consulaten en christelijke missionarissen ter plekke. Het was algemeen gebruik dat kranten berichten van elkaar overnamen, zowel internationaal als nationaal. De Nederlandse pers was in de berichtgeving over de Armeniërs voornamelijk op de Britse pers georiënteerd en in mindere mate op de Duitse en Franse pers, die allen voor hun buitenlands nieuws grotendeels afhankelijk waren van de grootste en meest invloedrijke persbureaus in Europa, respectievelijk Reuters news agency in Groot-Brittannië, Wolffs Telegraphisches Bureau in Duitsland en Agence Havas in Frankrijk.

Het kader waarin de berichtgeving plaatsvond en de frequentie van de berichten verschilde per land en werd beïnvloed door de relatie van het desbetreffende land met de Armeense gemeenschap in het Ottomaanse Rijk en de relatie met het Ottomaanse Rijk zelf. Ook internationale verhoudingen speelde een rol, de berichtgeving werd bijvoorbeeld gekleurd door de geopolitieke positie van een land ten opzichte van het langzaam ineenstortende Ottomaanse Rijk. Groot-Brittannië en andere Europese staten hadden de verplichting op zich hadden genomen om toe te zien op de uitvoering van artikel 61 van het Verdrag van Berlijn van 1878, waarin de Armeniërs in het Ottomaanse Rijk bescherming werd beloofd tegen roofbenden en bestuurlijke hervormingen door de Ottomaanse overheid moesten worden bewerkstelligd.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog zijn deze verschillen het grootst. In de Verenigde Staten, dat tot april 1917 net als Nederland neutraal was en niet deelnam aan de oorlog, berichtte de New York Times op een zakelijke en harde toon over de genocide, terwijl in Groot-Brittannië en Australië, tegenstanders van het Ottomaanse Rijk, de toon feitelijk maar ook propagandistisch is en in Groot-Brittannië de pers werd ingezet om nationale belangen te behartigen. Om dezelfde reden werd er in Duitsland, bondgenoot van het Ottomaanse Rijk tijdens de oorlog, op last van de overheid nauwelijks over bericht. In Nederland is er, net als in Australië, tijdens de oorlog in verhouding tot de Verenigde Staten en Groot-Brittannië minder intensief over de vervolgingen bericht.

In tegenstelling tot de Nederlandse pers wordt er in de Engelstalige pers ook in enige mate aandacht besteed aan andere christelijke minderheden die slachtoffer waren van de vervolgingen vanaf het einde van de negentiende eeuw en de genocide tijdens de Eerste Wereldoorlog, zoals de Aramese en Griekse gemeenschap. De Aramese gemeenschap werd meestal aangeduid als Syriërs of Assyriërs, maar ook genoemd als religieuze groeperingen zoals Syrisch-orthodoxen, Nestorianen, Chaldeeërs en Maronieten. Incidenteel werden ook Arabieren vermeld.

Nederlandse pers
Het uitmoorden der Armeniërs – Nieuwe Amersfoortsche Courant, 21 augustus 1915
Wreedheden – De Telegraaf, 28 augustus 1915
De Armeniërs – Nieuwe Rotterdamsche Courant, 25 september 1915
Van Engelsche zijde – Nieuwe Rotterdamsche Courant, 7 oktober 1915
De oorlog – Nieuwe Rotterdamsche Courant, 13 oktober 1915
Over den Paus – Het Centrum, 14 oktober 1915
Voor de Armeniërs – Het Centrum, 19 oktober 1915
Afschuwelijk lijden van christen Armeniërs – De Gelderlander, 15 september 1916
De vernietiging van een volk – Nieuwe Rotterdamsche Courant, 26 mei 1917
Het stervende Armenië – Algemeen Handelsblad, 1 juni 1917
Meer Nederlandse pers van 1894 t/m 1923 

Amerikaanse pers
Christians In Great Peril – The New York Times, 13 januari 1915
Kurds Massacre More Armenians – The New York Times, 26 april 1915
Armenian Horror Grows – The New York Times, 6 augustus 1915
Turks Depopulate Towns Of Armenia – The New York Times, 27 augustus 1915
500,000 Armenians Said To Have Perished – The New York Times, 24 september 1915
Tell Of Horrors Done In Armenia – The New York Times, 4 oktober 1915
800,000 Armenians Counted Destroyed – The New York Times, 7 oktober 1915
The Murder Of Armenia – The Living Age, 6 februari 1916
Armenians Dying in Prison Camps – The New York Times, 21 augustus 1916
Lord Bryce's Report On Turkish ... – The New York Times Current History, november 1916
Meer Amerikaanse pers van 1894 t/m 1923 

Britse pers
Armenians Massacre – Daily Express, 20 maart 1915
Massacres of Armenians – Daily Express, 24 mei 1915
The Doomed Armenians – The Guardian, 23 augustus 1915
Armenians Massacres – The Guardian, 8 september 1915
Exterminating the Armenians – The Guardian, 11 september 1915
Destruction of a Race – The Times, 25 september 1915
The Armenian Massacres – The Times, 8 oktober 1915
Murder of 1.000.000 Armenians – The Daily Mirror, 15 december 1915
The Turk Let loose – Daily Express, 14 december 1916
A Race Exterminated – Daily Express, 26 februari 1917
Meer Britse pers van 1909 t/m 1923 

Australische pers
Reign of Terror in Armenia – The Sydney Morning Herald, 18 september 1915
Atrocities in Armenia – The Argus, 28 september 1915
Armenian Massacres – The Sydney Morning Herald, 14 oktober 1915
Turkish Crimes in Armenia – The Argus, 22 oktober 1915
Armenia's Martyrdom – The Argus, 9 december 1915
Vile Turks – The Argus, 16 december 1915
Armenian Massacres – The Argus, 22 januari 1916
Massacre of Christians – The Argus, 19 juli 1916
Armenian Horrors – The Sydney Morning Herald, 21 september 1916
Murdering a Nation – The Argus, 2 december 1916
Meer Australische pers van 1894 t/m 1923 

Colofon